Schurft: wat het is, hoe je het herkent en hoe je ervan afkomt

Schurft is een huidaandoening die veel mensen liever niet hebben, maar die vaker voorkomt dan je denkt. Een piepklein beestje, de schurftmijt, graaft zich onder je huid en zorgt voor hevige jeuk. Die jeuk wordt ’s nachts nog erger. Het is niet gevaarlijk, maar wel heel vervelend. En besmetting gaat sneller dan de meeste mensen verwachten.

Wat er in je huid gebeurt als een mijt toeslaat

De schurftmijt is zo klein dat je hem niet met het blote oog ziet. Het vrouwtje graaft gangetjes in de bovenste laag van de huid om eitjes te leggen. De larfjes die uitkomen bewegen zich naar het huidoppervlak. Daar worden ze volwassen en beginnen ze opnieuw. Je lichaam reageert op de mijten en hun uitwerpselen door een allergische reactie te starten. Dat veroorzaakt de jeuk. Omdat de reactie tijd nodig heeft om op te bouwen, merk je bij een eerste besmetting soms pas na drie tot zes weken iets. Bij een tweede besmetting kan dat al binnen een paar dagen zijn.

De symptomen die je kunt herkennen

De jeuk is het eerste en meest opvallende teken. Die jeuk zit vaak op plekken waar de huid dun is of waar plooien zitten: tussen de vingers, op de polsen, rond de enkels, in de liezen of rond de navel. Bij kinderen kunnen ook het hoofd en de voetzolen aangetast zijn. Naast jeuk zie je soms kleine rode bultjes, blaasjes of korsten op de huid. In sommige gevallen zijn er dunne, grillige lijntjes zichtbaar waar de mijt een gangetje heeft gegraven. Die gangetjes zijn soms moeilijk te zien, maar een arts kan ze herkennen. Krabben maakt de huid kapot en vergroot de kans op een bacteriële infectie.

Hoe scabiës zich verspreidt en wie risico loopt

Besmetting met de mijt gebeurt bijna altijd door langdurig, direct huidcontact. Een korte aanraking is meestal niet genoeg. Samenwonen, slapen in hetzelfde bed of langdurig knuffelen zijn situaties waarbij de mijt gemakkelijk overspringt. Indirect contact via kleding of beddengoed is ook mogelijk, al komt dat minder vaak voor. De parasiet kan buiten de huid namelijk maar een dag of twee overleven. Verpleeghuizen, studentenhuizen en gezinnen zijn plekken waar een uitbraak snel om zich heen kan grijpen. Mensen met een verzwakt immuunsysteem kunnen een ernstigere vorm krijgen, die Noorse schurft of korrelschurft wordt genoemd. Bij die variant wemelt de huid van de mijten en is de besmettelijkheid veel groter.

De behandeling en het stoppen van verdere verspreiding

Een arts stelt de diagnose en schrijft een middel voor dat de mijten doodt. Dat is meestal een crème met permethrine, die je over het hele lichaam smeert en na een bepaalde tijd afwast. Soms wordt een middel in tabletvorm voorgeschreven. Belangrijk is dat alle huisgenoten tegelijk worden behandeld, ook als zij geen klachten hebben. Anders kan de besmetting rond blijven gaan. Op de dag van de behandeling wassen alle bewoners hun kleding, beddengoed en handdoeken op minstens zestig graden. Spullen die je niet kunt wassen, leg je een week in een gesloten plastic zak. De jeuk kan na een geslaagde behandeling nog weken aanhouden, omdat je lichaam nog reageert op de resten van de mijten. Dat betekent niet dat de behandeling mislukt is.

Veelgestelde vragen

Hoe lang ben je besmettelijk als je de huidaandoening hebt?
Je bent besmettelijk zolang de mijten leven op je huid. Dat is tot de dag dat de behandeling compleet is afgerond. Als de crème of het medicijn goed werkt, zijn de mijten daarna dood en kun je anderen niet meer aansteken.

Kan de jeuk terugkomen na een succesvolle behandeling?
Ja, jeuk na de behandeling is normaal en kan nog drie tot zes weken aanhouden. Je lichaam reageert nog op de resten van de dode mijten en hun uitwerpselen. Pas als de huid volledig hersteld is, verdwijnt de jeuk. Als de klachten na zes weken nog heviger worden, is het verstandig opnieuw naar een arts te gaan.

Moet je het melden aan school of werk als je besmet bent?
Het is verstandig om besmetting te melden op plaatsen waar je nauw contact hebt gehad met anderen, zoals school of werk. Zo kunnen mensen die mogelijk besmet zijn snel behandeld worden. Een arts of de GGD kan helpen om dit goed te regelen bij een grotere uitbraak.

Kunnen huisdieren de mijt overdragen op mensen?
De mijt die mensen besmet, is een andere soort dan de mijt die dieren treft. Huisdieren kunnen dus geen schurftmijten overdragen aan mensen. Als jouw hond of kat last heeft van mijten, heeft dat een andere oorzaak en is er een dierenarts nodig.